Desteklenecek 30 tarım havzası

 

Havzaların belirlenmesine yönelik çalışma ile hangi ürünün nerede ne kadar üretilebileceği, çiftçinin hangi üründen daha fazla verim ve gelir sağlayacağı belli oldu.

Tarım ve KöyiÅŸleri Bakanı Mehdi Eker tarafından açıklanan ”havza bazlı destekleme modeli” ile arz açığı olan ürünlerin üretimi artırılacak, kamunun finansman yükü azalacak. Muhtelif senaryolara göre üretim planlaması yapılabilecek. Halen prim desteÄŸi ödenen 16 üründe planlama öncesi toplam 35,3 milyon ton üretim ve 23,4 milyar liralık üretim deÄŸeri elde edilirken, havza modeli ile aynı alanda üretim miktarı 42,4 milyon tona, üretim deÄŸeri de 28,7 milyar liraya çıkacak. Böylece planlama ile yaklaşık 5,3 milyar liralık üretim deÄŸeri artışı olacak.

Model ile doğal kaynakların korunması ve sürdürülebilirliği sağlanacak.

Bakanlık verilerine göre, tarım havzaları, ”ekolojik olarak benzer olan, ülkenin idari yapılanmasına uygun, yönetilebilir büyüklükte, tarım ürünlerinin ekolojik ve ekonomik olarak en uygun yetiÅŸtirilebildiÄŸi bölgeleri” ifade ediyor.

Bugüne kadar üretim ve kalkınma planları sadece coğrafi bölgeler ve idari sınırlar esas alınarak yapılırken, tarım sektöründe arz-talep dengesi istenilen düzeyde sağlanamadı. Üretim açığı veya arz fazlası ekonomiye yük oluşturdu.

Havza modelinin oluşturulmasında, iklim, toprak, topoğrafya, nüfus, hayvancılık, dış ticaret vb. konularında 527 milyon 782 bin 613 veri değerlendirildi. Bakanlık ve TÜİK verileri yanında, TOBB, üniversiteler, ilgili bakanlıklar ile FAO, DTÖ, OECD gibi uluslararası kuruluşların ürettiği veriler de kullanıldı. İklim, toprak, topografya verileri 2 bin 500 metre karelik birim alana yayılarak bitki ekolojik istekleri ile ilişkilendirildi.

İklim değerleri dikkate alındığında 32, topoğrafya dikkate alındığında binin üzerinde, toprak verileri dikkate alındığında yine binin üzerinde, iklim-topoğrafya ve toprak verileri dikkate alındığında ise 190 tarım havzası belirlendi. Belirlenen 190 tarım havzası, ürün desenleri, yönetilebilirlik ve benzer ekoloji gibi kriterler dikkate alınarak 30 havzaya indirgendi.

Geçmişe yönelik 30 yıllık veriler kullanılarak geleceğe yönelik politikalara esas olacak projeksiyonlar yapıldı.

Model kapsamında, hangi havzada hangi ürünlerin ne kadar üretileceğine yönelik fiyat, destek bütçesi, talep tahmini, dış ticaret, havzaların üretim potansiyeli gibi veriler kullanılarak, toplam refahı maksimize edecek sürdürülebilir üretim dağılımı yapılacak.

Modele göre, üretim planlaması öncesi 2007 yılı itibariyle 29 havzada 503,6 bin hektar alanda 505 bin 366 ton nohut üretilirken, planlama sonrasında, 24 havzada nohut üretilebilecek ve 408 bin 777 hektar alanda 544 bin 847 ton nohut üretilebileceği öngörüldü.

Yine 2007 itibariyle 28 havzada, 79 bin 676 hektar alanda 648 bin ton çeltik üretilirken, planlamadan sonra 16 havzada çeltik ekimi yapılacağı 116 bin 546 hektar alanda üretimin 837 bin 568 tona çıkacağı tahmin edildi.

-16 ÃœRÃœNDE 7,1 MÄ°LYON TON ÃœRETÄ°M ARTIÅžI OLABÄ°LECEK
Havza bazlı destekleme modeli ile, halen prim desteği uygulanan 16 üründe, üretim planlaması ile 7,1 milyon ton üretim artışı sağlanabileceği öngörülüyor.

Arpa, aspir, ayçiçeği, buğday, çavdar, çay, çeltik, kanola, kuru fasulye, mercimek, mısır, nohut, pamuk, soya, yulaf, zeytinde 2007 yılı itibariyle 35 milyon 278 bin ton olan üretimin, planlama ile 7 milyon 144 bin ton artarak 42 milyon 422 bin tona, üretim değerinin de 5,3 milyar lira artışla 23 milyar 413,3 milyon liradan, 28 milyar 719,4 milyon liraya ulaşacağı hesaplandı.

Modelde, aspir, kanola, soya gibi yaÄŸ bitkilerinde yüzde 100′ün üzerinde üretim artışı öngörülmesi dikkat çekiyor.
-HAVZA SINIRLARI, BAKANLAR KURULA KARARI Ä°LE BELÄ°RLENECEK-
Desteklemenin havzalara göre farklı uygulanabilmesi için, havza sınırlarının, bakanlığın önerisi üzerine bakanlar kurulu kararı ile belirlenmesi gerekiyor. Uygulamaya ilişkin yönetmelikler ise bakanlık tarafından çıkarılacak.

Sınırların belirlenmesine ilişkin bakanlar kurulu kararı ile uygulama yönetmeliğinin bu yıl çıkarılması öngörülüyor.

Fark ödemeleri destekleme uygulamaları ise 2010′da baÅŸlatılacak. Model üzerinden destekleme ödemeleri 2011′de yapılacak.

Tarım ve KöyiÅŸleri Bakanlığı tarafından ”havza bazlı destekleme modeline” baz oluÅŸturmak üzere belirlenen tarım havzaları şöyle:

”-Güney Marmara havzası,

-Batı Karadeniz havzası,

-Kuzeybatı Anadolu havzası,

-Doğu Karadeniz Havzası

-Karasu-Aras havzası

-Kuzey Marmara havzası

-Büyük Ağrı havzası

-Söğüt havzası

-Çoruh havzası

-Yukarı Fırat havzası

-Kıyı Ege havzası

-Van Gölü havzası

-Erciyes Havzası

-Kaz Dağları havzası

-İç Ege havzası

-Gediz havzası

-Meriç havzası

-Yeşilırmak havzası

-Orta Karadeniz havzası

-Karacadağ havzası

-Zap havzası

-GAP havzası

-Batı Gap Havzası

-Doğu Akdeniz Havzası

-Kıyı Akdeniz havzası

-Ege Yayla havzası

-Orta Kızılırmak havzası

-Orta Anadolu havzası

-Fırat Havzası

-Göller havzası.”

HER ÜRÜNE HER YERDE DEĞİL VERİLMİ OLDUĞU YERDE PRİM

Tarım ve Köyişleri Bakanı Mehmet Mehdi Eker, kamunun verdiği destekleri doğru yerde rasyonel kullanmak için Türkiye Tarım Havzaları Üretim ve Destekleme Modeli çerçevesinde, her ürüne her yerde prim vermek yerine verimli üretildiği yerlerde destek sağlanacağını söyledi.
 Bakan Eker, düzenlediÄŸi basın toplantısında ”Türkiye Tarım Havzaları Ãœretim ve Destekleme Modeli”ni tanıttı.
 2006 yılında başlattıkları bu çalışmada 200 teknik eleman ve uzmanın yer aldığını belirten Eker, 3 üniversiteden de destek aldıklarını söyledi.
 Tarım havzasını; ”ülkenin idari yapılanmasına da uygun olarak yönetilebilir büyüklükte, tarım ürünlerinin hem ekonomik hem de ekolojik anlamda yetiÅŸtirilebildiÄŸi bölge” olarak tanımlayan Eker, söz konusu çalışmaya göre ülkede 30 tarım havzası bulunduÄŸunu bildirdi.
 Bakan Eker, bu modelin hangi ürünün nerede, ne kadar üretileceÄŸine karar vermeyi saÄŸlayacağını, üreticilerin, çiftçilerin gelirlerini artıracağını, Türkiye’nin gelecekteki nüfusuna, ekonomisine göre hangi ürünleri ne kadar üreteceÄŸini planlama imkanı tanıyacağını ifade etti.
 Arz açığı olan ürünlerde üretim artışı sağlamanın, doğal kaynakları korumanın, sektör talebini karşılamanın, sıcaklığın artması, aşırı yağış ya da kuraklık gibi durumlarda da üretim planlaması yapabilmenin de amaçlandığını anlatan Eker, şu bilgileri verdi:
 
 -525 MİLYON KAYIT İŞLENDİ-
 
 ”Modelde 30 yıla ait 21 milyon iklim verisi sisteme iÅŸlendi. Toprakla ilgili 11 deÄŸiÅŸik veri grubu iÅŸlendi. 22 milyon toprak kaydı var. EÄŸim, yön ve yüksekliÄŸe iliÅŸkin 500 milyon nokta verisi var. Nüfus, hayvancılık ve canlı varlıklara iliÅŸkin bilgiler var. Tarımsal ticarete iliÅŸkin veriler var. Bu projede 525 milyon 782 bin kayıt iÅŸlendi. Çiftçi Kayıt Sisteminden veriler kullanıldı, hangi bölgelerde hangi ürünlerin yetiÅŸtirildiÄŸi, ne ÅŸekilde desteklendiÄŸi, ürünlerin destekleme hassasiyetine iliÅŸkin veriler iÅŸlendi.”
 Verilerin, Türkiye Odalar ve Borsalar BirliÄŸi (TOBB), BM Tarım ve Gıda Örgütü (FAO), Türkiye Ä°statistik Kurumu, Ekonomik Ä°ÅŸbirliÄŸi ve Kalkınma TeÅŸkilatı (OECD), Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ), EuroStat ve 3 üniversite ile ilgili bakanlıklardan elde edildiÄŸini anlatan Eker, bu çalışmanın üretim planlaması yapılmasını saÄŸlayacağını, talep tahminlerine yardımcı olacağını söyledi. Eker, ”Bir tuÅŸla bütün ürünlerle ilgili her türlü veriye ulaÅŸma imkanına sahip olacağız” diye konuÅŸtu.
 Modelin saÄŸlayacağı faydaları çeÅŸitli örneklerle anlatan Eker, çeltikte ÅŸu anda 28 havza bulunduÄŸunu ve 79 bin hektar alanda 2007 verileriyle toplam 648 bin ton üretim yapıldığını söyledi. Hayata geçirecekleri yeni modele göre deÄŸerlendirerek havza sayısı 16′ya düşürülüp ekilen alan 116 bine çıkarıldığında üretim miktarının 837 bin tona ulaÅŸtığını ifade etti. Bakan Eker, çeltikteki bu rakamın Türkiye’nin tüm çeltik ihtiyacını karşıladığına, dolayısıyla ithalat yapma ihtiyacını ortadan kaldıracağına dikkat çekti.
 Model sayesinde etkin üretim planlaması yapılabileceğini, biyolojik çeşitlilik, su ve toprak kaynaklarının korunacağını, verimlilik artışı sağlanacağını, üreticinin karının artacağını, arz talep dengesinin sağlanacağını ve alımlardan doğan kamu finansman yükünün azalacağını belirten Eker, şunları kaydetti:
 ”Ãœretim planlamasıyla ülkenin uluslararası rekabet gücü artacak. Türkiye’nin Avrupa BirliÄŸi’ne uyum sürecinde olası geliÅŸmelerin önemli tarım ürünleri üzerine etkilerinin analizi yapılabilecek. Åžu anda biz 16 ürüne prim desteÄŸi veriyoruz. Bu ürünler toplam 15 milyon hektar tarım alanında üretiliyor. Toplam üretim ise 35 milyon ton. 2008 rakamlarıyla bunların üretim deÄŸeri de 23 milyar 413 milyon lira. Hiçbir ÅŸey yapmadan sadece öngördüğümüz modeldeki planlamaya uyulduÄŸu takdirde 15 milyon hektar alanda üretimimiz 42 milyar 400 bin tona çıkıyor ve üretim deÄŸeri de 5 milyar 306 milyon lira artıyor.”
 Bakan Eker, modelin sonraki safhasında da bölgelerin tarımsal sanayi kapasiteleri ile kırsal kalkınma kapasitelerini ilişkilendirip kırsal kalkınmada tarım sektörünün katkısının artırılmasının sağlanacağını söyledi.
 Bu modelle ilgili Bakanlar Kurulu kararının şu anda Cumhurbaşkanlığında olduğunu belirten Eker, modelin imzadan çıkmasının ardından bölge toplantıları yapılarak tanıtılacağını ve 2010 yılında prim ödemelerinin havza modeline göre verileceğini bildirdi.
 
 -SORULAR-
 
 KonuÅŸmasının ardından gazetecilerin sorularını yanıtlayan Eker, bir gazetecinin ”verimlilik artışında telaffuz ettiÄŸiniz 5 milyarlık üretim deÄŸeri artışı az deÄŸil mi” ÅŸeklindeki sorusu üzerine, 5 milyar liranın modelin tamamının getirisi olmadığını söyledi. Eker, ”Bu sadece 16 üründe kast edildi. Türkiye’de yaklaşık 150 ürün üretiliyor. 150 ürün deÄŸerlendirildiÄŸinde onun saÄŸlayacağı getiri çok daha büyük ortaya çıkacak” dedi.
 Eker, bir baÅŸka soruya karşılık da hayvancılığın bu sistemde yer almadığını söyledi. ”Yem bitkileri orada yetiÅŸtirilecek hayvansal popülasyona göre ayrıca planlanacak” diyen Eker, modelin tarımsal ürünlerle ilgili olduÄŸuna vurgu yaptı.
 Mehdi Eker, ”Bu model için ne kadar bütçe ayırdınız?” ÅŸeklindeki soruya karşılık da bu yıl 5 milyar lira tarımsal destek bütçeleri bulunduÄŸunu, önümüzdeki yıl bütçeden alacakları imkana göre belli bir büyüklük belirleneceÄŸini söyledi.
 Eker, ”2010 yılı ürünleri için bu sistem devreye girecek. Bu modelde öngörülen desteklemeler 2010′da alacağımız ürünlere ödenecek” diye konuÅŸtu.
 Her ürüne her yerde prim vermek yerine verimli üretildiği yerlerde destek vereceklerini, modelin temelde bu olduğunu vurgulayan Tarım Bakanı, kamunun verdiği destekleri doğru yerde rasyonel olarak kullanmak için bu çalışmayı yaptıklarını bildirdi.
 
 -BAKANLIĞIN İSMİNİN DEĞİŞMESİ-
 
 Bir gazetecinin, ”Bu projenin bakanlığınızın isminin Tarım ve Gıda Bakanlığı ÅŸeklinde deÄŸiÅŸmesiyle ilgisi var mı? Projenin uygulanabilirliÄŸi nasıl olacak” sorusunu da Eker, şöyle yanıtladı:
 ”Elde yeteri kadar güçlü bir düzenleme var, bir kanun var. Bu modelin uygulanması mümkündür. Çiftçilere hangi ürünü ekerseniz ne kadar kazanırsınızı anlattığınız takdirde bunu yapar. Elimizdeki argüman da ödediÄŸimiz teÅŸviklerdir.
 Köy Hizmetlerinin bizimle idari bağı kalmadı. Gıda güvenliÄŸi konsepti ise tüm dünyanın gündemine geldi. Bakanlığımızın adının Tarım ve Gıda GüvenliÄŸi Bakanlığı olması gıda, hayvancılık, su ürünleri ve bitkisel üretimle ilgili genel müdürlüklerin kurulması bizim sektöre daha iyi hizmet etmemizi saÄŸlayacak. Ancak bu modelin bizim bakanlığımızın isim deÄŸiÅŸikliÄŸiyle ilgisi yok. Bu 3 yıldır üzerinde çalıştığımız bir konu ve bunu da hayata geçireceÄŸiz.”
 Bakan Eker, fındıkla ilgili bir soruya karşılık olarak da ”Fındıkla ilgili ayrı bir açıklama yapacağız” dedi.